فن لپ تاپ

فن لپ تاپ چیست و چگونه کار می‌کند؟

فن لپ تاپ یکی از مهم‌ترین قطعات سیستم خنک‌کننده است که با کمک هیت سینک، گرمای تولیدشده توسط قطعاتی مانند پردازنده را کاهش می‌دهد. در این مقاله با نحوه عملکرد فن لپ تاپ، انواع آن، روش نگهداری، نشانه‌های خرابی، تست سلامت، خرید و تعویض فن مناسب آشنا خواهید شد. اگر می‌خواهید از داغ شدن لپ تاپ جلوگیری کرده و عمر دستگاه خود را افزایش دهید، این راهنما را تا انتها مطالعه کنید.

فن یا خنک‌کننده لپ تاپ چیست؟

فن لپ تاپ، یکی از قطعات مهم دستگاه می‌باشد که وظیفه خنک نگه‌داشتن قطعات داخل را در حین کار دارد. بطور مثال فن لپ تاپ دل Studio 1558 برای خنک نگه داشتن اجزای داخلی این لپ تاپ در ساختار مادربرد آن تعبیه شده است. زمانی که دمای لپ تاپ بالا رفته و گرم می‌شود، فن شروع به‌کار می‌کند. گرمای چیپ های CPU و GPU (پردازنده و گرافیک) از طریق هیت سینک گرفته‌شده و فن آن را به بیرون منتقل می‌کند. فن برای جلوگیری از آسیب دیدن قطعات، دستگاه را خنک نگه می‌دارد. در بسیاری از موارد، افراد در نگه‌داری، تعمیر و تعویض خنک‌کننده لپ تاپ سهل‌انگاری کرده و با بالا رفتن دما و عدم عملکرد صحیح فن، دستگاهشان آسیب می‌بیند. پس اگر فن لپ تاپ شما مشکل دارد، هر چه زودتر به آن رسیدگی نمایید.

عملکرد صحیح فن تأثیر مستقیمی بر سلامت و طول عمر لپ تاپ دارد. به همین دلیل، در صورت مشاهده علائمی مانند صدای غیرعادی، کاهش سرعت چرخش فن یا داغ شدن بیش از حد دستگاه، باید هرچه سریع‌تر برای بررسی، تعمیر یا تعویض فن لپ تاپ اقدام کنید.

مشخصات مهم فن لپ تاپ هنگام خرید

در زمان خرید فن لپ تاپ باید به چند مشخصه مهم توجه کنید؛ زیرا تفاوت در این موارد باعث می‌شود فن با دستگاه شما سازگار نباشد. این مشخصه ها به شرح زیر است؛

• ولتاژ فن لپ تاپ:

فن‌های لپ تاپ معمولا با ولتاژ 3 ولت یا 5 ولت کار می‌کنند. هنگام خرید یا تست فن، حتما به ولتاژ درج‌شده روی آن توجه کنید؛ زیرا استفاده از ولتاژ نامناسب باعث کار نکردن فن یا آسیب دیدن آن می‌شود.

• محل قرارگیری پیچ‌های فن:

ممکن است دو فن از نظر ظاهر کاملاً مشابه باشند، اما محل پیچ‌های آن‌ها متفاوت باشد. در این صورت، فن به درستی روی لپ تاپ نصب نخواهد شد.

• تعداد سیم فن لپ تاپ:

فن از طریق کابل به مادربرد متصل می‌شود و معمولاً در مدل‌های 3 سیم و 4 سیم تولید می‌شود. حتی یک مدل فن ممکن است هر دو نوع کابل را داشته باشد؛ بنابراین انتخاب تعداد سیم صحیح برای سازگاری با لپ تاپ ضروری است.

• تعداد پره‌های فن لپ تاپ:

تعداد پره‌ها در مدل‌های مختلف فن متفاوت است، اما افزایش تعداد پره‌ها لزوماً به معنی خنک‌کنندگی بهتر نیست و تأثیر مستقیمی بر عملکرد سیستم خنک‌کننده ندارد.

تفاوت فن لپ تاپ OEM و ORG

• فن ORG (Original)) به معنی فن اصلی و اورجینال است که از نظر کیفیت ساخت، عملکرد و طول عمر، مطابق با قطعه نصب‌شده روی لپ تاپ توسط شرکت سازنده می‌باشد.
• فن OEM به فن‌های غیر اورجینال یا جایگزین گفته می‌شود که توسط تولیدکنندگان دیگر ساخته می‌شوند. این فن‌ها معمولاً قیمت پایین‌تری دارند، اما کیفیت، میزان صدا و دوام آن‌ها ممکن است نسبت به فن اصلی متفاوت باشد.

نکات مهم نگهداری از فن لپ تاپ

نگهداری صحیح از فن لپ تاپ باعث افزایش طول عمر سیستم خنک‌کننده و جلوگیری از هزینه‌های اضافی برای تعمیر یا تعویض فن می‌شود. برای حفظ عملکرد مناسب فن، نکات زیر را رعایت کنید:

• دستگاه را از مایعات دور نگه دارید؛ نفوذ مایعات می‌تواند باعث آسیب دیدن فن و سایر قطعات داخلی لپ تاپ شود.
• از وارد شدن ضربه به لپ تاپ جلوگیری کنید؛ ضربه ممکن است به پره‌ها یا موتور فن آسیب برساند.
• دریچه‌های خروج و ورود هوا را تمیز نگه دارید؛ تجمع گردوغبار و پرز باعث کاهش جریان هوا و افزایش دمای دستگاه می‌شود.
• برنامه‌های غیرضروری را ببندید؛ اجرای هم‌زمان برنامه‌های اضافی فشار بیشتری به پردازنده وارد کرده و باعث فعالیت بیشتر فن می‌شود.
• از کول پد (پایه خنک‌کننده) استفاده کنید؛ به‌خصوص هنگام انجام کارهای سنگین، بازی یا استفاده در محیط‌های گرم، کول پد به کاهش دمای لپ تاپ کمک می‌کند.
• خمیر سیلیکون (خمیر حرارتی) را به موقع تعویض کنید؛ این ماده بین پردازنده یا کارت گرافیک و هیت سینک قرار می‌گیرد و وظیفه انتقال بهتر گرما را بر عهده دارد. خشک شدن یا کاهش کیفیت آن باعث افزایش دمای لپ تاپ می‌شود.

روش‌های تشخیص خرابی فن لپ تاپ

برای بررسی سلامت فن لپ تاپ، نیازی به باز کردن دستگاه نیست و می‌توانید با چند روش ساده عملکرد آن را تست کنید:

• بررسی صدای فن: یک فن سالم با کمترین لرزش و صدای طبیعی کار می‌کند. شنیدن صداهای غیرعادی مانند تق‌تق، سایش یا صدای زیاد می‌تواند نشانه خرابی فن باشد.
• بررسی جریان هوای خروجی: دست خود را مقابل دریچه خروجی هوا قرار دهید. اگر جریان هوا ضعیف باشد یا هوای گرمی بیش از حد از دستگاه خارج شود، ممکن است فن یا سیستم خنک‌کننده دچار مشکل شده باشد.
• کنترل دمای لپ تاپ با نرم‌افزار: با استفاده از نرم‌افزارهای بررسی دما می‌توانید وضعیت حرارتی دستگاه را کنترل کنید. افزایش غیرعادی دمای پردازنده یا کارت گرافیک می‌تواند نشانه عملکرد نامناسب فن، تجمع گردوغبار یا مشکل در سیستم خنک‌کننده باشد.

علائم خرابی خنک کننده لپ تاپ

• فن لپتاپ صدای غیرعادی بدهد.
• یکی از علائم خرابی فن لب تاپ، خاموش شدن بدون دلیل و ناگهانی دستگاه می‌باشد.
• دستگاه به‌طور عجیبی داغ می‌شود ، به‌طوری‌که فن قادر نیست دمای آن را کاهش دهد.

دلایل از کار افتادن فن لپ تاپ

در اینجا قصد داریم به چند دلیل احتمالی برای کار نکردن فن اشاره نماییم.

• انباشته شدن گرد و غبار

یکی از بیشترین دلایل از کار افتادن فن لپ تاپ، میتوان به انباشته شدن گرد و غبار در لا به لای پره های فن اشاره کرد که این اتفاق موجه از کار افتادن فن و داغی بیش از حد لپ تاپ میشود که با انجام سرویس فن منظم و اصولی کاربران میتوانند از بروز خرابی های احتمالی لپ تاپ خود جلوگیری نمایند.

• نقص مادربرد لپ تاپ

در برخی موارد ممکن است فن دستگاه از لحاظ عملکردی سالم باشد اما هنگامی که بر روی مادربرد لپ تاپ قرار میگیرد غیر فعال شود که این ممکن است به علت نقص در مادربرد لپ تاپ باشد زیرا یکسری خازن و قطعات دیگر بر روی مادربرد لپ تاپ جهت تامین انرژی لازم برای عملکرد فن قرار گرفته است.

• موقعیت مکانی نامناسب

سطوح صاف و محکم بهترین سطح برای قرار گیری لپ تاپ میباشد زیرا سطوحی مانند فرش، موکت و پتو سبب جمع شدن پرز در اطراف فن شده و باعث از کار افتادن آن خواهد شد.

• نوسانات الکتریکی

یکی دیگر از دلایل از کار افتادن فن میتواند به علت نوسانات الکتریکی باشد که در این مواقع میتوانید با ری استارت نمودن سیستم، عملکرد را به حالت اولیه درآوردید که این درحالیست که ممکن است این قطع شدن به دلیل دمای بالای لپ تاپ رخ دهد.

• میزان شارژ کم باتری

کار نکردن فن به دلیل شارژ کم باتری، یکی از موارد خیلی نادر میباشد و این در حالیست که شارژ باتری دستگاه به کمتر از 20% رسیده باشد و دستگاه به دلیل کم بودن شارژ و ضعف قدرت باتری، بدون هیچ خطایی، عملکرد فن متوقف شود.

توجه نمایید که این مشکل بیشتر در دستگاه های برند ASUS ممکن است رخ دهد.

خرید و قیمت فن لپ تاپ

فن‌های بسیاری در بازار موجود می‌باشد که هرکدام برای یک نوع دستگاه ساخته‌شده است. این فن‌ها انواع مختلفی داشته و در ابعاد متفاوت طراحی می‌شوند. شما بایستی مدل دقیق دستگاه خود را بدانید و متناسب با آن، اقدام به خرید فن لپ‌تاپ نمایید. اگر در تشخیص مدل لپ تاپ و فن مناسب با دستگاه خود مشکل‌دارید، می‌توانید از طریق تماس با ما، با کارشناسان ما ارتباط برقرار کرده تا شما را در خرید فن مناسب راهنمایی نمایند.

بسیاری از فن‌ها مشابه یکدیگر هستند و تنها تفاوت آنها می‌تواند در ولتاژ ، آمپر ، تعداد پره‌ها و تعداد سیم آنها باشد. در برخی مدل‌ها مثل فن لپ تاپ DELL 1558 مدل گرافیک دار و بدون گرافیک متفاوت هستند. پس در هنگام خرید به آن توجه داشته باشید.

نکات تعویض فن لپ تاپ

زمانی که فن جدید خریداری کردید و به مرحله تعویض می‌رسید، نکات زیر را در نظر داشته باشید ؛

تعویض فن لپتاپ نیاز به آشنایی لپ تاپ دارد؛ چراکه برای تعویض، بایستی لپ تاپ خود را بازکنید. پس اگر توانایی آن را ندارید، به مراکز فنی و یا تعمیرگاه‌های معتبر مراجعه نمایید.

• قبل از شروع، حتماً لپ تاپ را از برق بکشید و باتری آن را خارج نمایید.
• قاب کف دستگاه را باز نمایید.
• در برخی لپ تاپ ها برای تعویض فن ، نیاز است که مادربرد دستگاه بازشده و سپس فن جداسازی شود.
• پس از تعویض فن، لپ تاپ را با روشن کردن آن به مدت 15 دقیقه آزمایش کنید. اگر صدایی از فن شنیدید یا لپ تاپ بعد از دقایقی خاموش شد ، حتما آن را خاموش کرده و به تعمیرگاه ببرید.
• اگر بعد از آزمایش صدای فن عادی بود و لپ تاپ به درستی کار کرد، می‌توانید از لپ تاپ خود استفاده کنید.

انواع فن لپ تاپ

فن لپ تاپ اپل (Apple)

فن لپ تاپ اچ پی (hp)

فن لپ تاپ ایسر (Acer)

فن لپ تاپ ایسوس (Asus)

فن لپ تاپ توشیبا (Toshiba)

فن لپ تاپ لنوو (Lenovo)

فن لپ تاپ ام اس آی (MSI)

فن لپ تاپ دل (DELL)

فن لپ تاپ سونی (Sony)

فن لپ تاپ فوجیتسو (Fujitsu)

کلام آخر

این قطعه کوچک، کار بسیار مهمی را در لپ تاپ انجام می‌دهد و از خرابی قطعات جلوگیری می‌کند. فن لپ تاپ و انواع آن را به شما معرفی کردیم. روشی به شما آموزش دادیم تا خرابی خنک کننده را تشخیص دهید. درصورتی‌خرابی این قطعه، شما نیاز به خرید یک فن لپ‌تاپ جدید داشتید، حتماً راهنمای کامل آن را بخوانید. در نگهداری این قطعه کوشا باشید و موارد ذکرشده در این رابطه را به‌دقت بخوانید تا از هزینه‌های اضافی جلوگیری نمایید. امیدوار هستیم این مطلب برای شما مفید واقع‌ شده و شما را راهنمایی کرده باشد. در صورت بروز هرگونه مشکل می‌توانید با کارشناسان ما، از قسمت ارتباط با ما در تماس باشید.